Bakıda yaşayan rəssam və fotoqraf Elturan Məmmədov, yaradıcılığı çərçivəsində diqqətini mədəni simvol və adət-ənənələrdə cəmləşdirərək, Azərbaycanın müasir həyatını işıqlandırır. Əslən Oğuzdan olan, həmçinin Qlobal Rifah üzrə Araşdırma İnstitutunda və Mohsen Maxmalbaf Kino Məktəbində təhsil almış Elturan, 2012-ci ildən öz əl işlərini Azərbaycanda sərgiləyir. Rəssam həmçinin əsərlərini Rusiyada nümayiş etdirib və İtaliyanın Venesiya şəhərində keçirilmiş 2015-ci il Venesiya Bienalında tənqidçilərin müsbət rəyini qazanmış “Od və suyun birliyi” sərgisi çərçivəsində video-instalyasiya təqdim etmiş qazaxıstanlı müasir rəssam Almagül Menlibayevaya assistentlik etmişdir. 2014-cü ildə Elturan IV Moskva “Young Art” bienalı çərçivəsində “ASTAR” , 2015-ci ildə isə Perm Müasir İncəsənət Muzeyində nümayiş etdirilən “Şəkərli dağlar və yağlı sahillər” sərgisinə qatılır. 2016-cı ildə onun əl işi YARAT mərkəzində keçirilən “Müqavimətin 300 sözü” sərgisində yer alır. 2017-ci ildə isə onun əsərləri Bakıda keçirilən iki sərgiyə: ARTIM Qalereyasında keçirilən “Nə müharibə, nə sülh” sərgisinə və Yay Qalereyasında baş tutan “Dəniz və dağlar arasında” sərgisinə daxil edilir. Həmin sərgilərdə nümayiş etdirilən əl işlərində rəssam, gündəlik həyatda məna yaradan amilləri müşahidə edərək, fərdiliyin insanlar tərəfindən ifadə edilməsini və onun məkan hissinə necə bağlı olduğunu araşdırır.

 

Konseptual çərçivələndirmə, zəngin rənglər və atmosferik kompozisiya sayəsində Elturanın estetik məramı əlavə şərhə ehtiyac duymadığı halda, rəssam öz işlərində izləyiciləri də öz izahlarını verməyə dəvət edir. Nostalgiyadan, Azərbaycan musiqisindən və sosial məsələlərdən ilhamlanan rəssam fotoqrafiyanı, videoqrafiyanı və müasir texnologiyaları, əl işlərində zaman və məkana həkk edilmiş insan emosiyaları ilə təmasa girərək, mədəni naxışları və məkan qavramını işıqlandırır.

 

Yaradıcılıq çərçivəsində Elturan, müxtəlif şeylərin yeni reallıqlar yaratmaq naminə bir araya gəlməsini və birləşməsini diqqətə çatdıraraq, sosial uzlaşmanı və birgə fəaliyyəti tədqiq edir. “Assorti hitlər” layihəsi çərçivəsində rəssam, toy kimi mühüm tədbirlərdə populyarlaşmaqları səbəbindən yerli ulduz olmuş anderqraund və yerli musiqi qruplarına fokuslanaraq, Azərbaycanda toy sənayəsinə aid ikonoqrafiyanı araşdırır. Tapılan şəkillərdən istifadə edərək, Elturan evdə hazırlanmış CD albom kaverlərinin “bozbaş” dizaynını müasir vizual dil ilə qataraq kollaj yaratmışdır. Bununla rəssam toyların sonsuz nostlajisini ictimai birliyi və mədəni orijinallığı gücləndirən an qismində işıqlandırır.

 

Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi Yay Qalereyasında baş tutan “Dəniz və dağlar arasında” sərgisində təqdim olunmuş “Adsız yüksəkliklər” (2017) adlı son əsərlərindən birində rəssam Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsindən ilhamlanaraq davam edən işğaldan ciddi şəkildə əziyyət çəkən insanların və yaşayış məntəqələrinin üzləşdiyi çətinlikləri araşdırmışdır. Google Maps proqramından istifadə edən Elturan Dağlıq Qarabağın landşaftını 3 ölçülü topqrafik xəritə kimi yaradaraq, real həyatda ziyarət edilməsi mümkün olmayan bölgəyə forma və maddi mövcudiyyat bəxş edir. İnstalyasiyanın bir hissəsi kimi, rəssam işğal olunmuş bölgədə yaşamış insanların musiqi saytının köməyi ilə axtarıb tapdıqları ən populyar musiqi parçalarını səsləndirən qulaqlıqlar təqdim edir və bununla onların bölgəsində hər an baş verən hadisələrə insanların reaksiyasını işıqlandırmaqla münaqişəni fərdiləşdirir. Bu mövzu rəssamın, məqsədli addımlar və informasiya yeridilməsi sayəsində şəxsiyyətin necə yarandığını və gücləndiyini əks etdirən mübahisəli məkanların araşdırmasına həsr olunmuş yeni işini ilhamlandırmağa davam edir. Öz yeni layihəsində rəssam, bir-biri ilə yarışa girmiş Ukrayna və Rusiya hava proqnozları kimi münaqişə tərəflərinin məlumatlarındakı fərqliliyi və bu gərginliklərin reallığı necə formalaşdırdığını araşdırmaqla bu düşüncəni bir az da uzadır. Elturanın lüzumsuz görünən olayların vacibliyini vurğulayan interpretasiyaları onun əsərlərinə birbaşa və rezonans bəxş edir. Ətrafımızdakı mədəni sistemlərə diqqət yetirərək, rəssam ideyanı adi görünən nüanslara cəmləşdirməklə, gündəlik insan təcrübəsinin mürəkkəbliyinə layiq olduğu görkəmliliyi bəxş edir.

Baku-based artist and photographer Elturan Mammadov sheds light onto contemporary Azerbaijani life through his focus on cultural symbols and practices in his artwork. Originally from Oghuz, Azerbaijan and then educated at the Institute for Studies in Global Prosperity and the Mohsen Makhmalbaf Film School, he has exhibited his artistic projects in Azerbaijan since 2012. Elturan has also displayed artwork in Russia and was an assistant on the video installation by Kazakh contemporary artist Almagul Menlibayeva for the critically-acclaimed 2015 Venice Biennale collateral exhibition ‘The Union of Fire and Water’ in Venice, Italy. In 2014 he was featured in the ‘ASTAR’ IV Moscow Biennale for Young Art and in 2015 he showed work in Russia as part of the ‘Candy Mountains and Oil Coasts’ exhibition at the Perm Museum of Contemporary Art. In 2016, he exhibited artwork as part of the YARAT resident artists show and his work was part of the ‘300 Words of Resistance’ exhibition at YARAT Center. In 2017, his work was included in two exhibitions: ‘Neither War, Nor Peace’ at ARTIM Gallery and ‘Between the Sea and Mountains’ at Yay Gallery, both in Baku. In the artworks presented at these exhibitions, he explored the way in which identity is performed by people and how it relates to their sense of place, in turn observing the circumstances that create meaning in everyday lives.

Through his use of conceptual framing, saturated colors, and atmospheric composition, Elturan’s aesthetic intention speaks for itself, although he also invites viewers to find their own interpretation of his work. Inspired by nostalgia, Azerbaijani music and social issues, he uses photography, videography, and contemporary technology to illuminate cultural patterns and spatial awareness, engaging with human emotions embedded in time and place in his work. Through his practice, Elturan examines social confluence and synergy, noting how things come together and combine to create new realities. In the project ‘Assorti Hits,’ he looked at iconography related to the wedding industry in Azerbaijan, focusing on underground and folk musical groups that have become local celebrities as a result of their popularity at these important events. Using found images, Elturan created visual collages combining the kitsch designs of the homemade CD album covers with modern visual language, highlighting the timeless nostalgia of weddings as moments that reinforce social cohesion and cultural identity.

In a more recent work, his piece entitled ‘Unidentified Heights’ (2017) for the aforementioned Yay Gallery exhibition ‘Between the Sea and Mountains’ was inspired by the Nagorno-Karabakh region of Azerbaijan, and explored the complexities faced by the people and settlements of the region which has suffered greatly from prolonged occupation. Using online Google Maps software, Elturan recreated the landscape of Nagorno-Karabakh as a three-dimensional linen topographic map installation, giving shape and material presence to the region which is largely inaccessible in real life. As part of the installation, he included headphones that played the most popular music searched for by the people living in the region via the assistance of a music website, thus personalizing the conflict by highlighting emotional responses that people have to the events that are happening in their region at any given time. This theme continues to inspire his new work which looks at the narratives of contested spaces, discovering how identity is created and reinforced through deliberate actions and information. In his new project, he pushes this sentiment further through the examination of differences in information between regions of dispute such as competing Ukrainian and Russian weather reports, and how these frictions can shape reality. It is his cerebral interpretation of the importance of seemingly-insignificant occurrences that give his work such immediacy and vibrancy. By drawing attention to the details of the cultural systems around us, he brings seemingly-mundane nuances into focus, giving the intricacy of everyday human experience the prominence that it deserves.

Elturan Məmmədov

Müəllif

Lesli Qrey Dubayda məskunlaşmış kurator olmaqla yanaşı, Körfəz ölkələri və Xəzər region müasir incəsənətini araşdırır. O ArtAsiaPacific incəsənət jurnalı üçün Mərkəzi və Qərbi Asiya regionlarından yazır. O Bakı incəsənət səhnəsini sevir və tez-tez ziyarət edir.

Lesley Gray is a Dubai-based curator and researcher focusing on contemporary art in the GCC and Caspian Sea regions. She is also a freelance writer covering Central and West Asia for the art journal ArtAsiaPacific. She loves the Baku art scene and visits often.

Tags: