Bakıda yaşayan rəssam İrina Eldarova Moskvada doğulub, təhsilini Sankt-Peterburq Akademiyasında və Moskva Dövlət Universitetində alıb. Bir oturuşmuş rəssam kimi İ.Eldarova incəsənətin qrafika, illustrasiya, videoart, fotoqrafiya və rəsm kimi sahələrində fəaliyyət göstərir. Bundan əlavə, o həmçinin Bakıdakı Xalqlar Dostluğu metrostansiyası üçün nəhəng mərmər relyeflər tərtib edib. Sovet dövründə yetkinlik dönəminə girmiş bir rəssam kimi, İ.Eldarovaya Azərbaycanda, Rusiyada, Qazaxıstanda həyata keçirilən layihələrdə iştirak etmək qismət olub və 2007-ci ildə o, Qazaxıstanın Jurnalistlər Birliyi tərəfindən ən yaxşı media-layihəyə görə mükafata layiq görülüb. Rəssam 1998-ci ildə Londonda “Aqressiv natürmort” adlı, həmçinin 2007-ci ildə Bakı İncəsənət Mərkəzində, 2010-cu ildə Muzey Mərkəzində və 2012-ci ildə öz studiyasında fərdi şərgilər təşkil edib. İ.Eldarova həmçinin Avstriya, Rusiya, Almaniya, Fransa və Birləşmiş Krallıqda baş tutan genişmiqyaslı “Fly to Baku. Azərbaycanda müasir incəsənət” (2012-2014) adlı səyyar sərgidə iştirak edib. 2013-cü ildə isə rəssamın əl işləri Parisdə keçirilən “Home Sweet Home” qrup sərgisinə daxil edilir. Muzey Mərkəzindəki bir çox sərgilərlə birgə, 2013-cü ildə onun əsərləri Yarat çərçivəsində qrup, həmçinin 2007 və 2012-ci illərdə “Alüminium” müasir incəsənət biennaleləri çərçivəsində keçirilən sərgilərə daxil edilir. Bundan əlavə, rəssamın əsərləri Azərbaycanın Qəbələ, Gəncə və Şəki kimi şəhərlərində sərgilənib. Hal-hazırda irina Eldarova Qərb Universitetində dərs deməklə yanaşı öz rəssamlıq təcrübəsini genişləndirir.

 

İrinanın yaradıcılığı incəsənətin bir sıra sahələrini əhatə etsə də, Azərbaycanda o, məhz rəsm əsərləri sayəsində tanınır. 2014-cü ildə İçəri Şəhərdə yerləşən Yay Qalereyasında onun, Azərbaycanda gender rollarının və gözləntilərin dəyişməsinə yumoristik mövqedən yanaşan, geniş “Qadınlar neftçilərə üstünlük verir” adlı fərdi sərgisi nümayiş olunur. Burada rəssam ənənəvi qadınlıq və gözəllik ideyasının təcəssümü qismində parlaq boyalar və nostaljik üslub sayəsində məşhur amerikalı kino aktyor Merilin Monronu təsvir edir. Qadınlıq və gözəllik ideyası ilə birgə, M.Monronun obrazı, tez-tez öz filmlərində canlandırdığı sadə qadın rollarından fərqli olaraq, həmçinin zəngin ər taparaq sıravi həyatdan qurtulmaq ideyasını təcəssüm edir. Merilinin obrazını dəyişməklə, rəssam qadınların cəmiyyətdə yeni rola yiyələndiyi zaman keçirdikləri həyacanı, həmçinin müstəqil gələcək dalınca gedə bilmək azadlığına malik olmalarına baxmayaraq, gender stereotiplərinə uyğunlaşmalı olduqlarını hiss etdiklərini ifadə etməyə çalışır. Onun əsərlərində bütün kişilər neftçilərdir. İlham aldığı 1960-ci illərin qəzet şəkillərini, sosialist realizmi və pop-artı birləşdirərək İrina təxmin etmək istəyir ki, günümüzdə qadınların arzusu özlərində nağıl romanlarının fantaziyalarını gizlətmək yox, onlara istədikləri həyatı bəxş edəcək varlı və uğurlu iş adamı ilə tanış olmaqdır. Şəkillərdə təsvir olunan Merilin ikili rol oynayır – bir tərəfdən kişilərin şəhvət obyektini, digər tərəfdən isə qadınların arzularını və məhdudiyyətlərini təcəssüm edir. Eyni zamanda ironik və reflektiv olan bu silsilə izləyiciləri mədəni rolların həm dəyişməsi, həm də olduğu kimi qalması barədə düşünməyə dəvət edir.

 

2018-ci ildə İrina Bakıdakı Gazelli Art House-da keçirilən “1918” adlı qrup sərgisinə qatılır. Bu sərgidə müasir azərbaycanlı rəssamların Azərbaycan Demokratik Respublikasının 100-illiyinə həsr olunmuş əl işləri təqdim edilmişdi. Bütün əl işlərində incəsənətin müxtəlif sahələri vasitəsi ilə ötən 100 il ərzində Azərbaycan tarixi araşdırılır. İrina Eldarovanın rəsm əsəri, iki fotoqrafiyalardan ibarət kollajı və akril işıqlandırma neftin Azərbaycanın ictimai və mədəni həyatına təsirini vurğulayaraq, diqqəti, həyatları bu neft iqtisadiyyatı sayəsində formalaşan həm sənayə liderlərində, həm də adi vətəndaşlarda cəmləşdirir.  İrinanın yaradıcılığı keçmişdən doğub, hal-hazırda cərəyan edən indini gələcəkdə necə formalaşdırmaq olar sualını araşdıran vasitəçi rolunu onayır.

Baku-based artist Irina Eldarova was born in Moscow and educated at the Saint-Petersburg State Academy and Moscow State Institute. An established artist, her practice includes graphics, illustrations, video art, photography and painting. In addition to her artwork, she also designed massive marble reliefs for Baku’s Halglar Dostlugu metro station. As an artist who came of age during the Soviet Union, she has had the opportunity to work in projects in Azerbaijan, Russia, Kazakhstan and Uzbekistan and she was given an award for the Best Media Project from the Kazakhstan Journalists Union in 2007. Her solo exhibitions include ‘Aggressive Still-Life’ at Humay Gallery in London, UK in 1998, and exhibitions in 2007 at the Baku Centre of Arts, at the Museum Centre 2010, and at her studio in 2012. She participated in the large traveling exhibition of Azerbaijani art ‘Fly to Baku. Contemporary art from Azerbaijan’ (2012-2014) in Austria, Russia, Germany, France and the UK. In 2013 she also exhibited work in the group exhibition ‘Home Sweet Home’ in Paris, France. In Baku, her work was included in group exhibitions at Yarat in 2013 and the Aluminium contemporary art biennials in 2007 and 2012, in addition to many shows in the Museum Centre. She has also shown her work in Gabala, Ganja, and Shaki in Azerbaijan. Presently, she teaches at Western University in Baku and continues to develop her art practice.

 

While Irina’s practice spans a variety of media, she is perhaps best known in Azerbaijan for her paintings. In 2014, Yay Gallery in Icheri Sheher hosted a large solo exhibition of her work entitled ‘Women Prefer Oilman,’ which was a humorous look at changing gender roles and expectations in Azerbaijan. Drenched in bright colors and nostalgic imagery, Irina used the iconic American actress Marilyn Monroe as a representation of traditional idea of femininity and beauty, as well as the past aspiration of women to meet rich husbands as a way to escape a mundane life as Marilyn’s characters often did in her films. Irina recasts the image of Marilyn to embody the tension that many women experience as they inhabit new roles in society while still feeling an obligation to conform to gender stereotypes despite having the freedom to pursue an independent future. In the paintings, the men are all oilmen, painted in a retro style that takes inspiration from 1960s newspaper photography, socialist realism, and pop art, which Irina combines to suggest that today, the dream of many women is to meet a rich and successful businessman to give them the life that they want as opposed to harboring fantasies of fairytale romances. Marilyn, as she is depicted in the paintings, has a dual role – she is the object of men’s desire but also women’s aspirations and limitations. The series is both ironic and reflective, asking viewers to consider how cultural roles shift but also stay the same.

 

In 2018, Irina also participated in the group exhibition ‘1918,’ held at Gazelli Art House in Baku, which showcased artwork by contemporary Azerbaijani artists on the 100-year anniversary of the Azerbaijan Democratic Republic. The artworks all considered Azerbaijan’s history over the past century through a variety of media and themes. Irina’s painting and two collages of photography and acrylics highlight the effects of oil on the social life and culture of Azerbaijan, focusing both on industry leaders and the ordinary people whose lives have been shaped by the petroleum economy. Her work is a meditation on the ongoing flux of the present as it has emerged from the past, and how it can be shaped in the future to come.

İrina Eldarova

Müəllif

Lesli Qrey Dubayda məskunlaşmış kurator olmaqla yanaşı, Körfəz ölkələri və Xəzər regionunun müasir incəsənətini araşdırır. O ArtAsiaPacific incəsənət jurnalı üçün Mərkəzi və Qərbi Asiya regionlarından yazır. O Bakı incəsənət səhnəsini sevir və tez-tez ziyarət edir.

Lesley Gray is a Dubai-based curator and researcher focusing on contemporary art in the GCC and Caspian Sea regions. She is also a freelance writer covering Central and West Asia for the art journal ArtAsiaPacific. She loves the Baku art scene and visits often.

Tags: