Ora sözün əsl mənasında tamam başqa qitədir, demək olar ki ayrı bir planetdir. Bizə Braziliyadan danış.

— Bəli, razıyam. Ora həqiqətən də tamamilə başqa bir planetdir. Mən tez-tez səfərlərdə oluram, kifayət qədər yerlər görürəm amma Braziliya məni valeh etdi. Məni ölçülər cəzb etdi. Rahat, bütün köksümlə nəfəs almaq üçün imkan yarandı. Havadan həzz aldım. Buna başqa cür adlar vermək də olar. Məhz sadə söhbətdən həzz aldım. Əlbəttə ki, bütün bunların hamısı üçün saundtrek samba idi. Mən əvvəllər də bu janrın pərəstişkarı idim, lakin indi samba mənim üçün nəsə… çox yaxın bir şey oldu. Braziliya, xüsusilə də Rio, sözün əsl mənasında mənim üçün bir kəşf oldu.

— Jobimin əhvalını yaşaya bildinmi? İpanemanın qumlarına ayaq basmağa imkan oldu?

— Əlbəttə bu əhvalı hiss etdim və mənim üçün inanılmaz dərəcədə xoş idi, çünki mən Antoni Karlos Jobimin böyük pərəstişkarıyam. Və mən bunun məhz həmin çimərlik olduğunu anlayıb qavradıqda (D.H. – The Girl From Ipanema A.K.Jobimin ən məşhur bəstəsidir. Bossa nova janrının klassikası sayılır) sevincimin həddi-hüdudu yox idi. Okeanın hipnoz edici səsi, portuqal dilinin xoş sədaları, samba ritmləri – Rionu məhz belə təsəvvür edirdim.

— Onlar da, biz də cənubluyuq. Temperament baxımından bənzədiyimizi düşünmüsən mi? Yoxsa…?

 

Bəli, yeri gəlmişkən, bu da mənim üçün yeni bir kəşf oldu. Portuqal dilində danışmadığıma baxmayaraq özümü rahat hiss edirdim. Söhbət saniyələr içində qurulurdu, samba rəqsinin hərəkətlərini təkrar etmək istədikdə isə insanlar mənə gülümsəyir, baxır və dəstək verirdilər. Mənimlə gözəl Rio şəhərinin sakinləri arasında olan bu xoş təmas hiss olunurdu.

 

— Bir az musiqi barəsində danışaq. Sən oraya trio və tarzən Şəhriyar İmanovla uçdun. Bir sıra şəhərlərdə konsertlər verdin. Yəqin diqqət mərkəzində milli lad və motivlər dururdu. Tamaşaçılar sizi necə qəbul etdi? Dinləyicilərdən o əsl emosiyaları almaq mümkün oldu mu? Bu vacib amildir, çünki görünməz əlaqəni həmişə publikaya uzadıb həll etmək olardı.

 

— Musiqiyə gəldikdə. Bilirsiniz, hər şey olduqca maraqlı idi. Ora çatan kimi iki saatlıq master-klass keçirdik. Master-klasa gələn yerli sakinlərin sayı məni çox sevindirmişdi. Onlar milli alətlər, muğam haqda maraqlı suallar verir xalq ladları ilə maraqlanırdılar. Şəhriyar muğamın doğulmasının və inkişafının tarixi, tarın tarixi haqda bəhs etdi. Başqa sözlə, Azərbaycanın xalq yaradıcılığı barəsində ekskurs apardı. Mən isə, öz növbəmdə, caz musiqisi ilə muğamın sintezi və bunun tarixi barəsində danışdım. Bunun niyə və necə başladığını, indi, bu günədək nə əldə etdiyimiz haqda danışdım. İnsanlar həqiqətən də maraqlanırdılar, buna görə biz də ilhamlanmışdıq və işimizi böyük məmnuniyyətlə görürdük. Yeri gəlmişkən, konsert proqramında diqqətin xalq musiqisinə cəmləşdiyini deməzdim. Konsert proqramı, praktiki olaraq, tamamilə mənim müəllif kompozisiyalarımdan ibarət idi. Qeyd etmək istəyirəm ki, onlar işıq üzü görəcək albomumda yer alacaqlar. Lakin pleylistə həmçinin solo ifa etdiyi Şəhriyar İmanovun müəllif kompozisiyası, Pyotr İlyiç Çaykovskinin “Qu quşu gölü”nə aranjman, eləcə də caz standartlarından biri “Bewitched” daxil edilmişdi. Yəni, proqram mənim müəllif treklərimdən başlayırdı, sonra Şəhriyar öz solo kompozisiyası ilə meydana çıxaraq tamamilə ab-havanı dəyişirdi və sonda biz artıq Edge, Novruz və G-man-la birgə ifa edirdik. Hər konsertdən sonra insanlar məmnun qalırdılar. Yaradıcılıqla maraqlanır, Azərbaycan həyatı və mədəniyyəti barədə suallar verir və ümumiyyətlə bol-bol xoş sözlər və arzular səsləndirirdilər.

 

— Kifayət qədər ölkə gəzdiyindən, necə deyərlər, gözün doyub. Yaxşı, de görək Braziliya sənin yaddaşında hansısa xüsusi bir yer tuta bilibmi? Bəs ürəyində?

 

— Deyərdim ki, tutub. Məhz Rio mənim ağlımı və qəlbimi fəth etdi. Bəli, bütün dünyada məmnuniyyətlə qayıtdığım şəhərlər, möhtəşəm dinləyicilər var; ümumiyyətlə isə dünyanın hər bir nöqtəsi özlüyündə unikal və gözəldir. Hər bir ölkənin və şəhərin öz maraqlı energetikası var. Amma Rio mənə qucaq açdı və mən təcili sürətdə ora qayıtmağı düşünürəm. Mən orada həm mənəvi, həm də fiziki baxımdan yeni bir şey kəşf etdim. Bütün bu gəzintilər, rəqslər, okean, hava, samba, insanlar – bunlar hamısı ruhən mənə çox yaxın oldu. Və yenə də sambaya gəldikdə deyə bilərəm ki, o mənə güclü təsir etdi. Mən 8 musiqiçinin – 4 zərbçinin, 3 instrumentalistin (gitara, mandolina, soprano saksofon və klarnet bir-birini əvəz edirdilər) və bir vokalistin çıxış etdiyi bir tədbirə qatılmaq imkanı əldə etdim. Mən qulaq asır, dinləyiciləri və rəqs edənləri müşahidə edirdim. Onlar bu musiqini necə də gözəl hiss edirdi! Və bu onlarda çox gözəl alınırdı. Havada nə qədər pozitiv hisslər uçuşurdu! Bunun onlar üçün vacib olduğu, onların buna qiymət verdiyini və bu mədəniyyəti qoruyub saxlamağa çalışdıqları aydın görünürdü. Çünki, heç kimə sir deyil ki, insanlar hazırda əsasən pop-musiqi dinləyir və Braziliya gəncləri də istisna deyil. Mənə dedilər ki, həm orta, həm də yaşlı nəsil öz folklorunu, sambasını qorumaq üçün əlindən gələni edir. Düşünürəm ki, bu onlarda yaxşı alınır! Bir əcnəbi kimi, böyük həzz aldım və ciddi olaraq oraya qayıdıb samba axşamlarına getməyi düşünürəm. Qulaq asmağı və rəqs etməyi!..

 

 

— It’s really another continent, almost a different planet. Describe Brazil to us.

Yes, I agree. It is really completely different planet. I often travel, I saw many places, but Brazil has amazed me. I was amazed by the dimensions. I got a chance to breath freely, breath in full. To enjoy air. This process can be called in different ways. I managed to enjoy easy, just simple communication. And, of course, the soundtrack to all of this is samba. I’ve been a fan of this genre before, but now the samba has become something very close to me. Brazil, particularly Rio de Janeiro, became a truly discovery for me.

 

— Did you imbue Jobim mood? Did you set foot on the sands of the very Ipanema?

 

Definitely imbued and it was incredibly pleasant, because I’m a big fan of the work of Antonio Carlos Jobim. And when I learned and realized that this is the same beach (D.H. – The Girl From Ipanema is the most famous composition of Jobim and is a classic of the Bossa Nova genre), I was delighted. Hypnotizing noise of the ocean, pleasant sounds of Portuguese speech, rhythms of samba – all this turned out to be exactly how I imagined Rio.

 

— Both they and we are southerners. Did it seem to you that we share similar temperament? Or…?

 

Yes, by the way it was also a big discovery for me. Although I do not speak Portuguese, it was easy for me. We were establishing communication in seconds, and when I tried to repeat the movements of the samba dance, people always smiled back, watched and supported. You could felt pleasant contact between me and the inhabitants of this beautiful city, Rio.

 

— Let’s talk about music. You flew there with a trio and tar player Shahriyar Imanov. Had several concerts in different cities. Certainly there was an emphasis on folk style and motifs. How did the audience receive you? Were you able to get those real emotions from audience? This is an important aspect, because it is not always possible to organize and establish this invisible connection with the public.

 

As for the music. You know, it was very interesting. As soon as we have arrived we held a two-hour master class. I was very glad to see big number of local residents who came to the master class. They asked interesting questions about national instruments, mugham, were interested in its folk lads. Shahriyar talked about the history of the origin and formation of mugham, of tar and its types. In other words, he gave a whole excursus about the national ouevre of Azerbaijan. In my turn, I talked about the process of synthesis of jazz music and mugham, also told about its history. I told why and how it all started and what we have now, for today. People were deeply interested, that is why we were enthusiastic about it and had great pleasure. By the way, I can’t say that the program of concerts was focused only on folk music. It almost entirely consisted of my compositions. Which, by the way, will be included in the upcoming album. However, the playlist also includes the compositions of Shahriyar Imanov, which he performed solo, arrangement for “Swan Lake” by Petr Ilyich Tchaikovsky, as well as one jazz standard “Bewitched”. In other words, the program started with my own tracks, then with his solo composition appeared Shahriyar, who completely changed the mood and in the end, we played together Edge, Novruz and G-man. After each concert, people were delighted. They were interested in creativity, asked about the life and culture of Azerbaijan and generally expressed a bunch of pleasant words and wishes.

 

— You travelled to many countries, so if that’s possible to say, you’ve seen enough. Tell me, did Brazil manage to occupy some special place in your head? Or maybe even in the heart?

 

I can say it surely did. And it was Rio who took his place in my head and heart! Yes, there are cities in which I am happy to return, wonderful listeners around the world, and, you know, every place on earth is unique and beautiful in its own way. Each country and city has its own interesting energy. But Rio, just responded to the call of my heart and I’m thinking of going back there urgently. I discovered there something new and moral, and physical for myself. All these walks, dances, the ocean, air, samba, people, it all turned out to be very close to me spiritually. And again, returning to samba.It had a very strong influence on me there. I managed to get to a performance, where there were 8 musicians – four drummers, three instrumentalists (guitar, mandarin, soprano saxophone and clarinet alternated each other) and vocalist. I listened and watched the audience and the dancing. How do they feel this music and how wonderful it turns out! How many positive emotions are in the air! And it is clear that it is very important for them that they appreciate and try to preserve this culture. After all, it’s no secret that people mainly listen to pop music now and young people in Brazil are no exception. I was told that both the middle and older generation are trying very hard to keep their folklore, their samba. And I think that they are very good at it! I, as a foreigner, have had a tremendous pleasure and really think about coming back and definitely visit samba evenings. To listen and dance!

İsfar Sarabski  (foto: Sitara İbrahimova)

Müəllif

Diana Hacıyeva
Diana Hacıyeva