Moskvada yaşayan azərbaycanlı sənətkar Aydan Salahova gender və ehtiras mövzularında cürətli araşdırmaları ilə tanınan müasir heykəltəraşlıq və instalyasiya sənətlərində ən öndə olan simalardan biridir. Aydan rəssam ailəsindəndir – o, məşhur rəssam Tahir Salahovun qızıdır, onun anası da rəssam olub, nənəsi isə Sovet inqilabından sonra Özbəkistanda səhnədə rəqs edən ilk qadın olmuşdur. Klassik metodları ustalıqla yeni tərzdə istifadə etməklə Aydan vizualist kimi özünə yeni dəsti-xətt yaradır. Surikov adına Moskva Dövlət İncəsənət İnstitunu bitirən Aydan, hal-hazırda dünyanın müxtəlif yerlərində keçirilən sərgilər üçün əl işləri yaratmaqla birgə akademiyada dərs deyir.

 

Aydan Salahova məhsuldar sənətkardır – 30 fərdi sərgidən əlavə o, iki dəfə əl işlərini Vyana bienalına təqdim edib – 1990-cı ildə ilk dəfə onun əsəri Rusiya pavilyonunda, 2011-ci ildə isə Azərbaycan pavilyonunda təqdim edilmişdi. 2012-ci ildə Moskva Müasir İncəsənət Muzeyində “FASCINANS AND TREMENDUM” adlı əsərinin geniş tədqiqat sərgisi keçirilmişdir. 2013-cü ildə aparıcı müasir sənətçilər üçün Kandinsky mükafatına layiq görülmüşdür. Həm də 2013-cü ildə, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Dubay şəhərindəki Cuadro Qalereyasında “Bədənsiz” adlı heykəlin solo kolleksiyası təqdim olunmuşdur. 2016-cı ildə Londonda yerləşən Saatchi Gallery-də “Revelations” sərgisini açdı və 2017-ci ildə Bolqarıstanın Sofiya şəhərindəki Monov Qalereyasında öz işini sərgilədi. O, yeni iş yaratmağa və öyrətməyə davam edir. Yaradıcılığı və tədrisi davam etdirən Aydan Salahova Moskvada və xaricdə tanınır.

 

Boya, rəsm, video və instalyasiya kimi sahələrdə yaratmağına baxmayaraq, Aydan ən çox mərmər heykəllərlə məşhurdur. Sənətkar vaxtının əsas hissəsini Karrerada (İtaliyada) dünyanın ən yaxşı karxanalarından mərmər hasil etməklə və sonra ondan öz cilalanmış, nəfis əl işlərini yaratmaqla keçirir. Kişi və qadın cinsinə istinad edən oynaq formalardan istifadə edən Aydan Salahova bu yolla tamaşaçıların rəsm əsərlərinə baxdıqda genderi necə interpretasiya etdiklərini araşdırır. O, həmçinin həndəsə və memarlıq formalarını güclər dinamikasının metaforaları kimi istifadə edir. Aydanın heykəlləri tez-tez ictimai normalarla üz-üzə gəlir və mübahisəli ola bilir – o tanıdığımız qadın obrazını alt-üst edən güclü feminist perspektiv təqdim etməklə, patriarxatın qadın bədənlərinə köklənmiş kişi baxışlarını sual altında qoyur. Onun heykəllərində ən tanınan elementlərdən biri – bir çox dini və mədəni ənənələrdə, o cümlədən islam və xristianlıqda yayılmış geyim əşyası olan niqabdır. Buna baxmayaraq, Aydan dini və ya mədəni ənənələri tənqid etmək kimi məqsəd güdmür, onun istədiyi bütün mədəniyyətlərdə universal şəraitə malik qadın faktorunun müxtəlif aspektlərini görməkdir. Aydanın niqablı fiqurları gizlətdikləri qədər də izah edirlər. Onların əl hərəkətləri daxili identikliyini və düşüncələrini ifadə edir – niqab isə daha çox ictimai və daxili həyat arasında pərdə çəkmək məqsədi daşıyır, lakin əllər, əksər hallarda danışılmayan, ürəkdə olan hekayə haqda bəhs edirlər. Aydan bu obrazlar istifadə edərək bizi qadın faktoruna və təzyiq yaradan bir amilin başqa bucaqdan baxdıqda müstəqil edə biləcəyi ilə qapalı baxış bucağımızı dəyişməyə dəvət edir. Ona daha yaxın olan rəsm və boya əsərlərində fars və azərbaycanlı miniatür təsvir sənətindən ilhamlanan qadın nəzakətini araşdırmaq üçün müxtəlif vəsaitlərdən istifadə edir. Onun iki ölçülü işlərində üzü örtülmüş fiqurlar bir-biri ilə təmasa girir, qadın identikliyinin individual və kollektiv ictimai laylarını əks etdirir. Aydan Salahovanın baxışı cürətli və dəyişəndir – izləyicilərin baxışlarının istiqamətini qadının daxili səsinə yönəltməklə, qadınlara öz adından danışmaq üçün müstəqil perspektiv təqdim edir.

Moscow-based Azerbaijani artist Aidan Salahova is a pioneer of contemporary sculpture and installation, known for her bold explorations of gender and sensuality. She comes from a renown artistic family – she is the daughter of famed Azerbaijani artist Tahir Salahov, her mother was an artist, and her grandmother was the first woman to dance onstage in Uzbekistan after the revolution. Aidan created her own identity as a visual artist through her skilled use of classical techniques in novel ways. She graduated from the Surikov Moscow State Art Institute and now teaches at the academy in addition to producing her own work for shows around the world.

 

She is a prolific artist – she has had over thirty solo exhibitions and has shown her work twice at the Venice Biennale – the first time in 1990, she was featured in the Russian Pavilion, and then she again presented work in 2011, in the Azerbaijani pavilion. In 2012, the Moscow Museum of Modern Art held a large survey exhibition of her work entitled “FASCINANS AND TREMENDUM.’ In 2013 she was a finalist for the prestigious Kandinsky Prize for leading contemporary artists. Also in 2013, she presented a solo collection of sculpture entitled ‘Out of Body’ at Cuadro Gallery in Dubai, UAE. In 2016, she opened the exhibition ‘Revelations’ at the Saatchi Gallery in London, UK, to rave reviews and in 2017, she exhibited her work at the One Monev Gallery in Sofia, Bulgaria. She continues to create new work and teach, and is a well-known figure in Moscow and abroad.

 

While Aidan works across various media including painting, drawing, video and installation, she is most famous for her marble sculpture. She spends much of her time in Carrera, Italy, sourcing marble from the world’s finest quarries, and then carving her polished and refined artworks from the stone. Aidan uses playful forms that reference masculine and feminine gender, challenging viewers to consider how they interpret gender when viewing artwork. She also uses geometry and architectural shapes as metaphors for power dynamics. Aidan’s sculptures often confront social norms and her work can be controversial – she presents a strong feminine perspective, and subverts familiar imagery of femininity, questioning the patriarchy and the masculine gaze when it is applied to female bodies. One of the most familiar elements in her sculpture is the veil – a common garment used in various religious and cultural traditions, including Islam and Christianity. However, her intention is not to critique religion or cultural traditions, but rather to see different aspects of feminine agency as universal conditions across all cultures. Aidan’s veiled sculptural figures reveal as much as they hide, using gestures with their hands to suggest inner identity and thoughts – the veil is used to show the separation between public life and inner life, but the hands tell the story of what lies within the heart, often unspoken. She uses this imagery to ask us to reconsider how we see female agency, and how things that can oppress can also liberate when seen from a different perspective. In her more intimate work, such as her drawings and paintings, she uses the medium to explore the delicacy of femininity inspired by the Persian and Azerbaijani tradition of miniature painting. In her two-dimensional work, veiled figures interact with one another and show individual and collective social layers of feminine identity. Aidan’s vision is bold and transformative – by reorienting the viewers gaze to consider the inner voice of women of her visual art, she presents a liberated perspective for women to speak for themselves.

Aydan Salahovanın rəsmi saytıAydan Salahovanın rəsmi saytı
Aydan Salahova

Müəllif

Lesli Qrey Dubayda məskunlaşmış kurator olmaqla yanaşı, Körfəz ölkələri və Xəzər regionunun müasir incəsənətini araşdırır. O ArtAsiaPacific incəsənət jurnalı üçün Mərkəzi və Qərbi Asiya regionlarından yazır. O Bakı incəsənət səhnəsini sevir və tez-tez ziyarət edir.

Lesley Gray is a Dubai-based curator and researcher focusing on contemporary art in the GCC and Caspian Sea regions. She is also a freelance writer covering Central and West Asia for the art journal ArtAsiaPacific. She loves the Baku art scene and visits often.

Subrubrikalar: