Faiq Əhməd yaradıcılığının əsas hissəsi olan xalça onun unikal estetik yanaşması ilə birləşməsi sayəsində rəssama dünya miqyasında tanınma və şöhrət gətirib. Bakıda yaşayan rəssam Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının heykəltəraşlıq fakultəsinin məzunudur. Onun yaradıcılıq fəaliyyəti bir sıra sahələri, o cümlədən, heykəltəraşlıq, rəsm və video-art sahələrini əhatə edir. O, sənəti, fərqli yanaşması, ənənəvi motivləri müasir baxış çərçivəsindən təqdim etməsi ilə dünya miqyasında özünü təsdiq edib. 2007-ci ildə rəssamın əl işi Venesiya bienalı çərçivəsində Azərbaycan pavilyonunda nümayiş etdirilir və 2013-cü ildə o, İslamın vizual ənənələrindən ilhamlanmış müasir incəsənət əsərlərinə verilən prestijli Viktoriya və Albert Muzeyinin (London, Böyük Britaniya) “Jameel” mükafatına layiq görülür. Faiqin əl işləri çoxlu sayda yerli sərgilərdə, o cümlədən, Nyu-York, Paris, London, Berlin, Roma, Dubay və Moskva kimi şəhərlərdə keçirilən müxtəlif qrup sərgiləri çərçivəsində nümayiş etdirilib. Bundan əlavə, Faiq Əhmədin əsərləri Bakı Xalça Muzeyində, Los-Anceles İncəsənət Muzeyində və Sietl İncəsənət Muzeyində ictimai kolleksiya çərçivəsində, həmçinin dünyanın bir çox yerində fərdi kolleksiyalar sırasında sərgilənib. Erkən yaşlarından xalçalara valeh olan Faiqin yaradıcılığı Azərbaycan mədəniyyətinin ən mühüm simvollarından birini dünyaya tanıdır və bununla da ictimai, mədəni və mənəvi mövzuları əks etdirir. Xalça ilə bağlı yaradıcılığında rəssam rəqəmsal dizaynlar yaradır, sonra isə məharətli azərbaycanlı xalçaçılar rəssamın miqyas, naxış və perspektivlə manipulyasiyasının məhsuluna uyğun xalçalar toxuyur. Məhz dizayn və texnika sayəsində incəsənət əsərləri ənənə və müasirlik arasında mövcud olan zaman bağını manipulyasiya edir.

 

Buna baxmayaraq, Faiqin genişmiqyaslı instalyasiyalarında və videosənət nümunələrində xalça bir görüntü daşıyıcısı kimi genişlənir və hüdud tanımır. 2016-cı ilə Romanın MACRO müasir incəsənət muzeyi Faiq Əhmədin “Qavrama nöqtələri” adlı solo şousuna ev sahibliyi etdi. Faiq bu layihəsində ona ilham verən mövzulardan biri olan sufiliklə bağlı nəhəng xalça instalyasiyası yaradır. Burada otaq genişliyindəki yaşıl namaz xalçası sərgiləndiyi məkanın ortasında kəsişənədək dalğalanır. Bu əsərində rəssam şüurun genişlənməsini araşdırır, çünki şüurun genişlənməsi reallığa əsaslanmasından, ya da təsəvvüfün bizim baxışımıza və ətrafımızdakı dünyanı anlamağımıza təsir etməsindən asılı olmayaraq, qavramaq bacarığına aiddir.

 

Onun 2016-2017-ci illərdə Yarat Müasir İncəsənət Məkanında nümayiş etdirilən “Nə var, odur” adlı fərdi sərgisində Faiq Azərbaycan mədəniyyətinin bir hissəsinə çevrilmiş yetkinliyə keçid ayinlərini, gender rolları və ictimai həyatla bağlı sosial ritualları əks etdirir. Bu dramatik sərgi ənənəni və onun müasir cəmiyyətdə yerini, həmçinin ənənələr yox olmağa başladıqda nə baş verdiyini araşdırır. Sərgidə al-qırmızı maddəyə dalğalanaraq tökülən qalın yundan hazırlanmış “Bakirə” (2016) adlı xalça və ona əlavə olaraq “Ən böyük” (2016) adlı qənd kəllələrindən ibarət monumental instalyasiya nümayiş etdirilir. Qeyd etmək lazımdır ki, bu iki əsər özlüyündə ənənəvi gender stereotiplərini müqayisə edir. “Sosial anatomiya” (2016) adlı videoçarxında isə Faiq Əhməd insanların sinxron şəkildə açıq məkana daxil olub tərk etməsinin yuxarıdan çəkilən götrüntüsünü təqdim edir. İttihaf ayinlərini, ritualları həyata keçirdikcə onların hərəkətləri xalçanın naxışlarını təkrarlayır. Bu səhnənin başqa-başqa iştirakçılarının özlərindən daha mühüm olan bir şeyi yaradıb qorumaq üçün bir araya gəlməsi sayəsində bu əsər dəyərini saxlayır.

 

 

Bu yaxınlarda “Goethe Institut”la birgə Bakıdakı Kapelhausda keçirilən sərgi çərçivəsində, ilk dəfə 2017-ci ilin ortalarında İsveçin Tekstil Muzeyində sərgilənmiş, Faiq Əhmədin “Equation” adlı nəhəng xalçadan ibarət əsəri Buddist və İslam naxışları arasındakı bağlantıya və onların Skandinav xalq mifologiyasına təsirinə aid intensiv araşdırma layihəsinin məhsuludur. Sərgiləndiyi binanın interyerində üstünlük təşkil edən bu əl işi bütün məkan boyu yayılmış xalçanın deformasiyasını göstərməklə incəsənətin əsasında ilham verən ünsürlərin durduğuna işarə edir. Həmin əsərdəki ənənəvi Nordik və Azərbaycan motivləri, naxışları, simvolların zaman və məkanı üstələyən yeni ikonoqrafiya dilinə uyğun konfiqurasiya edildikcə və kökləndikcə peyda və yox olur. Əsas diqqəti regionun incəsənətində və musiqisində əks olunan mədəniyyətlərarası əlaqələrə cəmləşdirən bu məşhur əl işi 2017-ci ilin dekabr ayından 2018-ci ilin yanvar ayınadək davam edən İpək Yolu Festivalında sərgilənib. Festivalda nümayiş etdirilən həmin bu əsər növbəti ideyanı simvolizə edir – rəssam Azərbaycanın rəsm irsini qorumaqla birgə, xalçaya öz innovativ baxışını tətbiq edərək bu ənənəni gümrahlaşdırır, unikal tərzdə müasir həyatı əks etdirən keçmişi və gələcəyi birləşdirmək bacarığı ilə ona yeni nəfəs verir.

Faig Ahmed’s use of the Azerbaijani carpet as his muse has brought him worldwide recognition and admiration for his unique aesthetic vision. Based in Baku, Faig graduated from the sculpture faculty at the Azerbaijan State Academy of Art, and his artistic practice encompasses various media including sculpture, painting and video art. He has received international acclaim for his visionary approach to craft as well as his ability to reimagine and reinterpret traditional motifs with a contemporary lens. His work was exhibited in the 2007 inaugural Azerbaijan Pavilion at the Venice Biennale and he was nominated for the prestigious Victoria & Albert Museum (London, UK) Jameel Prize for contemporary art inspired by Islamic visual traditions in 2013. As well as participating in numerous local and regional exhibition, he has exhibited around the world in various group shows in New York, Paris, London, Berlin, Rome, Dubai, and Moscow. His works are also held in public collections including the Carpet Museum in Baku, the Los Angeles County Museum and the Seattle Art Museum, and in private collections around the world. Fascinated by carpets from a young age, Faig’s artwork celebrates one of the most emotive symbols of Azerbaijani culture and uses it as a method to convey social, cultural, and spiritual themes. In his carpet-based artworks, he creates digital designs that are then handwoven by Azerbaijani master carpet weavers, incorporating his visual manipulation of scale, pattern and perspective into the traditional medium of the carpet. It is through design and technique that the artworks play with the temporal tension between tradition and modernity.

 

However, in Faig’s large-scale installations and video art, the carpet as a visual medium is expanded and transcended. In 2016, Rome’s MACRO contemporary art museum hosted Faig’s solo show ‘Points of Perception,’ which featured a massive carpet installation relating to the theme of Sufism, a topic that has inspired the artist in a number of works. In the exhibition, a room-size green prayer carpet undulated across the floor until it crested like a wave in the center of the space. In this work, Faig explored the expansion of consciousness as it relates to perception – whether one is grounded in reality or mysticism effects our own way of seeing and awareness of the world around us.

 

In his 2016-2017 solo exhibition ‘It Is What It Is’ at Yarat Contemporary Art Space, he engaged directly with social rituals embedded in Azerbaijani culture that relate to rites of passage, gender roles and community life. The dramatic exhibition examined tradition and its place in modern society, as well as what is lost when tradition begins to disappear. The exhibition included a monumental installation of sugar cones entitled ‘The Biggest’ (2016) in addition to the dramatic carpet ‘Virgin’ (2016) made of thick wool that cascaded into of bright red mass, juxtaposing traditional gender expectations as a conversation between the two artworks. His video artwork ‘Social Anatomy’ (2016) presented an overhead view of an open space where people advance and retreat across the frame in synchronized motion, their movements mimicking the patterns of a carpet as they enact the rituals of rites of passage. The work is moving in its beauty and symbolism as the individual actors in the piece come together to create and preserve something that is greater than themselves.

 

In a recent exhibition with the Goethe Institute at the Kapellhaus in Baku, Faig’s massive carpet installation ‘Equation,’ which was initially exhibited at the Textile Museum of Sweden in mid-2017, was the result of an intensive research project into the connections between Buddhist and Islamic designs and their influence on Scandinavian folk mythology. Dominating the interior of the building, the artwork revealed the warp of the carpet as it stretched across the space, hinting at the metaphysical inspiration behind the creation of art. Nordic and Azerbaijani traditional motifs and patterns emerged and disappeared across the artwork as the symbols were reconfigured and remade into a new iconographic language that transcended time and place. The iconic work was exhibited as part of the Silk Road Festival in December 2017- January 2018, focusing on connections across cultures that are reflected in the art and music of the region. Faig’s contribution to the festival is emblematic of this intention – he not only preserves the artistic heritage of Azerbaijan, but his innovative use of the traditional Azerbaijani carpet invigorates this tradition and gives it new life by bringing the past and the present together, uniquely reflecting contemporary life.

Faiq Əhməd (foto: Matthew)

Müəllif

Lesli Qrey Dubayda məskunlaşmış kurator olmaqla yanaşı, Körfəz ölkələri və Xəzər region müasir incəsənətini araşdırır. O ArtAsiaPacific incəsənət jurnalı üçün Mərkəzi və Qərbi Asiya regionlarından yazır. O Bakı incəsənət səhnəsini sevir və tez-tez ziyarət edir.

Lesley Gray is a Dubai-based curator and researcher focusing on contemporary art in the GCC and Caspian Sea regions. She is also a freelance writer covering Central and West Asia for the art journal ArtAsiaPacific. She loves the Baku art scene and visits often.

Buna da baxın:

Tags: