Berlində yaşayan müasir azərbaycanlı rəssam Tora Ağabəyova karyerasını beynəlxalq müstəviyə daşımazdan öncə Bakıda təhsil alıb. Rəssamlıq üzrə təhsil alan Tora təsviri incəsənət sahəsi üzrə magistr dərəcəsi əldə etməzdən və video-art sahəsində təcrübələr aparmağa başlamazdan əvvəl, 90-cı illərdə Bakıda konseptual tədbirlərdə iştirak edib ki, bu da o dönəm üçün qabaqcıl təcrübə sayılırdı. Karyerasına başladığı dövrdə rəssam 2000-ci ildə baş tutan “Zamanın qanadları” adlı gənc yaradıcı rəssamların sərgisində iştirak edir. Yeri gəlmişkən, bu sərgidə, hal-hazırda artıq məşhurlaşmış bir sıra rəssamlar da iştirak edib. Gənc yaşlarında Çinin Şanxay şəhərində məskunlaşan Tora rəssamlığı davam etdirməklə yanaşı, sürətlə dəyişən şərq istehlakçı mədəniyyətindən estetik ilham almağa başlayır. 2007-ci ildə isə onun əl işi 52-ci Venesiya bienalı çərçivəsində sərgilənir.

 

Tora öz yaradıcılığına 2009-cu ildə Bakıya qayıtdıqdan sonra da davam edir və müxtəlif gözəçarpan qrup sərgilərində, o cümlədən, 2011-ci ildə Yarat Müasir İncəsənət Məkanının açılış sərgisi olan “Ön Söz”də və 2012-ci ildə Paris və London kimi müxtəlif şəhərlərdə keçirilən “Fly to Baku” adlı müasir Azərbaycan incəsənəti mövzusunda keçirilən beynəlxalq turistik sərgidə iştirak edir. Həmçinin 2011-ci ildə rəssam iki fərdi sərgi keçirir. “İkili məna” sərgisi Bakının “Kiçik QalaArt” qalereyasında, “Neft və arzular” sərgisi isə Londonun “Royal Opera House Arcade” qalereyasında baş tutur. Bundan əlavə, Toranın əsərləri Rusiya, Norveç, İsveçrə və Gürcüstan kimi ölkələrdə sərgilənib. 2011-ci ildə yaradıcılığını inkişaf etdirmək məqsədi ilə Berlinə köçən həmyerlimiz indiyədək orada yaşayır və işləyir.

 

Toranın yaradıcılığı müxtəlif və mürəkkəbdir. Onun estetikası klassik kompozisiya və realistik təsvirlərdən tutmuş daha müasir fiqurativ yanaşmayadək fərqlənir. O, konseptual olaraq Azərbaycan mədəniyyəti ilə birgə gender anlayışının qavranılmasından ilham alır. Onun erkən fiqurativ əsərlərinə Sovet realizmi təsir edib. Lakin buna baxmayaraq, Tora sənaye və iş mühitində təsvir etdiyi obrazlarda müasir yumoristik hissiyat sezilir. Onun sonrakı işlərində isə hibrid-orientalist rəsm üslubunu görmək olar. Yeri gəlmişkən, Qafqaz mədəniyyətindən ilhamlanan bu üslub izləyiciyə intibah və romantika üslublarına bənzər insan fiqurları təqdim edir. Beləliklə, Tora müasir həyatı təhlil etmək üçün klassik incəsənəti seçir. Yağlı boya əsərlərində onun subyektlərinin bədənləri yumşaq və kömbə alınır, onların üz ifadələri isə mifoloji hekayələrə və alternativ reallığa istinad edən vəziyyətləri ilə bağlı təəccüb hissini əks etdirir. Tora portretlərində qadınları dincələn yerdə və ya ev şəraitində təsvir edir. Təsvir etdiyi qadınların hissiyatlı və gözəl bədənləri onların qadınlılığını və məğrurluğunu ifadə edir. Tora Ağabəyovanın çəkdiyi qadınlara qarşı hörmət və təqdir hissi onları təsvir etdiyi situasiyalarla bağlı həssaslığında görmək olar – qadınlar əsərin mərkəzində olduqlarına baxmayaraq vurğulanmırlar. Bu rəssamlıq üslubu ilə Tora ənənəvi orientalist estetikanı dəyişərək onu müasir həyat kontekstinə uyğunlaşdırır. Onun əsərləri zaman, təcrübə və məkan daxilində yayılan genderin incəsənət və cəmiyyətdəki çökmüş dekonstruksiyasını təsvir edir.

Berlin-based Azerbaijani contemporary painter Tora Aghabayova was educated in Baku before taking her career to the international stage. As an art student, she participated in conceptual performances in the 1990s in Baku, an avant-garde practice at the time, before completing her master’s degree in fine art painting and experimenting with video art. In her early career she participated in the seminal ‘Wings of Time’ exhibition of young emerging artists in 2000, a show that featured many of today’s most respected contemporary artists early in their careers. She moved to Shanghai, China as a young woman, continuing to paint and gather aesthetic inspiration from the rapidly changing consumerist Eastern culture in which she was immersed. Her work was featured in the Azerbaijani National Pavilion at the 52nd Venice Biennale in 2007.

 

After returning to Baku in 2009, Tora continued her painting practice and participated in various significant group exhibitions including ‘On Soz’, the inaugural exhibition of Yarat Contemporary Art Space in 2011, and the 2012 international traveling exhibition of Azerbaijani contemporary art ‘Fly to Baku’, which was held in various cities including Paris, France and London, UK. In 2011, she also held two solo exhibitions – ‘Double Meaning’, at KicikQalart Gallery in Baku and ‘Oil and Dreams’, at the Royal Opera House Arcade in London. Her works has also been exhibited in Russia, Norway, Switzerland, and Georgia. In 2011, she moved to Berlin to expand her artistic growth and she continues to live and work there today.

 

Tora’s painting practice is varied and complex. Her aesthetics range from classical composition and realistic depictions to more contemporary figurative approaches. Conceptually, she is inspired by Azerbaijani culture as well as perceptions of gender. Her earlier figurative work is influenced by Soviet realism but she adds a humorous contemporary sensibility to the heroic figures that she paints amidst scenes of industry and labor. In her more recent work, she has embraced a hybrid-Orientalist style of painting, suggesting similarities to Renaissance and Romantic representations of human figures inspired by Caucasian culture. In this way, she uses classical art to analyze contemporary life. Working in oil paint, her subjects’ bodies are soft and lush, their expressions amused at their situations which reference mythological stories and alternate realities. In her portraiture, she paints women in scenes of repose or in domestic situations. Their bodies are sensuous and beautiful, highlighting their femininity as well as their dignity. Her respect and admiration for the women that she paints is clear in her sensitivity to the situations in which they are shown – they are the focus of the work but they are not objectified in it. Through this artistic choice, she inverts traditional Orientalist aesthetics by reframing them in the context of contemporary life. The works are a wry deconstruction of gender in art and society, resonating through time, experience and place.

Tora Ağabəyova

Müəllif

Lesli Qrey Dubayda məskunlaşmış kurator olmaqla yanaşı, Körfəz ölkələri və Xəzər regionunun müasir incəsənətini araşdırır. O ArtAsiaPacific incəsənət jurnalı üçün Mərkəzi və Qərbi Asiya regionlarından yazır. O Bakı incəsənət səhnəsini sevir və tez-tez ziyarət edir.

Lesley Gray is a Dubai-based curator and researcher focusing on contemporary art in the GCC and Caspian Sea regions. She is also a freelance writer covering Central and West Asia for the art journal ArtAsiaPacific. She loves the Baku art scene and visits often.

Tags: