fbpx

Müxtəlif sahələr üzrə ixtisaslaşan 60 incəsənət adamı ilə birlikdə Almaniyanın Yuist adasında iki qeyri-adi həftə keçirdim. Bu, oktyabr ayında baş tutan “Transcultural Art Lab” layihəsi çərçivəsində idi. Qarşısına əlçatmaz yaxşı yer – utopiya (?) mövzusunu araşdırmağı məqsəd qoyan “Art Lab“ Cənubi Qafqaz ölkələri və Almaniyadan olan gənc incəsənət adamlarını bir yerə gətirən bir rezidensiya proqramıdır.

Təşkilatçılar Fanni Riber və Andrea Martensin dediyinə görə bu layihəni başlamaq fikri Berlindəki bir barda yaranıb. Andrea deyir: “Utopiya mövzusu mənə həmişə çox maraqlı olub. Ona görə yox ki, gələcək ilə bağlı mükəmməl planlar qurmaq lazımdır, əksinə daha çox indiki arzularımız barədə düşünmək üçün vaxt və yer ayırmaq məqsədilə. Utopiya mövzusu gələcəyimiz barədə çox abstrakt şəkildə düşünməyə imkan verir və bu bizim beynimizdə yeni kəşflər etmək üçün çox böyük bir azadlıqdır”.

 

Bir sıra utopik layihələr ada kimi təcrid olunmuş yerlərdə baş verir; Yuist bu mənada mükəmməl məkandır. Yuist Almaniyanın şimalında yerləşən bir adadır və Şimal dənizindən gələn küləklər onu uzunsov formaya salıb. Belə ki, adanın uzunluğu 17 km-ə çatır, amma o elə ensizdir ki, bir təpənin üstünə çıxsan, hər iki tərəfdən dəniz görünər.

 

Aşağı Saksoniya, Vadden Dənizi Milli parkının bir hissəsi olan Yuist, reallıqdan qaçmağın bir üsuludur; burada maşınlar yoxdur, kəndin mərkəzinə yeganə nəqliyyat velosiped və ya at arabalarıdır. Hər tərəfdən çimərliklərlə sərhədlənən ada bir çox quş növləri, suitilər, ceyranlar və vəhşi qızılgüllərin vətənidir. Bizim qaldığımız yer – Jubi isə Andreanın dediyi kimi, “adada bir ada” kimidir və turistik kənddən də xeyli aralıda yerləşir.

 

Bizi bura səkkiz nəfərlik kiçik təyyarələrdə gətirdilər. “Kukuruznik” adlandırdığımız bu təyyarələrin uçmaq qabiliyyəti ilə bağlı o qədər zarafat etdik ki, onun havaya necə qalxdığından heç xəbərimiz olmadı və 15 dəqiqəyə də yerə endik. Əslində Yuist uçuş təlimlərinin keçirildiyi məşhur bir yerdir, harada ki, şagirdlər, könüllülərdən biri Kseniya Şundelmayerin dediyi kimi ”iki həftəlik təlim keçərək lisenziya əldə edirlər və fövqəladə hal zamanı təyyarələri endirməyi öyrənirlər”. Gələcəyin pilotlarını buradakı emalatxanalarda, onlar üçün tamamilə yeni bir sahə olan incəsənətlə məşğul olmağa həvəsləndirirlər.

 

Bizim halda isə incəsənət emalatxanaları maksimum istifadə olundu. Performans, eksperimental sənədli film, illüstrasiya, instalyasiya, video sənəti, rəqs və musiqi olmaqla, yeddi kurs və yeddi rəhbəri vardı.

 

Bunların arasında performans, haqqında ən az bildiyim və ən sirli görünən sahə idi – bu səbəbdən də həmin qrupa qoşuldum. Prosesə çox fokuslanan bir sahə olan performans üzrə məşğələlər heç vaxt nəticəyə yox, hazırkı məqama köklənmək üstündə qurulurdu və bu adi həyatda öyrəşdiyimdən çox fərqli idi. Qrupun rəhbəri Yasmin Şaytlın təlimatları əsasında keçirilən təlimlər zamanı nəfəs alma, meditasiya, qəliz fikirlər və emosiyalar haqda yazmaq kimi məşğələlər edirdik. Ən macəralı olanı çimərlikdə bir saat ərzində mümkün olan qədər yavaş sürətlə yuvarlanmaq idi. Sadə hərəkətləri gözlə görünməyən dərəcədə yavaş edəndə, onlar bədən üçün çox əziyyətli olur.

 

Başımız məşğələlərə qarışıq olmayan vaxtlarda isə çimərlikdə yoqa ilə məşğul olur, ox atır, kayak sürür, dırmaşmaq üçün olan divara dırmanır və ya adanın mərkəzində velosiped sürürdük. Axşama doğru çöldə soyuq və qaranlıq olanda isə “JubiTech” adlı diskotekamıza gedir, musiqiyə qulaq asır və kostyum gecəsi kimi qəribə əyləncələr və məşğuliyyətlər tapırdıq. Belə axşamlardan birində süni bir bazar düzəltmişdik, burada hərə bir xidmət göstərir və ya bir məhsul satır, əvəzində isə pul əvəzi şüşə qapaqlarından hazırlanan qəpikləri istifadə edirdik. Mənim təklif etdiyim “xidmət” insanları qucaqlamaq idi və yaxşı yerdə dayandığımdan, tezlikdə “varlana” bildim. Bundan sonra da qazandığım pulları masaj, müxtəlif mövzuda söhbətlər və gəzintilər kimi digər “xidmət”lərə xərclədim.

 

Proqramın sonuna yaxın artıq bütün qrup üzvləri öz utopiya mövzularını konkretləşdirmiş və abstrakt formaya gətirmiş, hamını birləşdirən bir element olan kömürdən istifadə etməyə qərar vermişdi. Beləcə yekun sərgiyə hazırlaşırdıq.

 

Sərgi günü “Jubi”yə adanın mərkəzindən çoxlu qonaqlar gəlmişdi. Bizim performans təyyarələr üçün anqarda baş tutdu. Anqarın mərkəzində nəhəng bir yumurta asılmışdı və ərazi bizdən başqa bizim kömürlü geyimimizlə kontrast təşkil edən steril ağ kostyumlu rəqqaslar və instalyasiya qrupu arasında bölüşdürülmüşdü. Sərgidən sonrakı eyforiya hissini isə çimərlikdə bir qədəh şərab ilə qeyd etdik. Səmaya qalxan pilləkənlər ilə sərgi burada da davam edirdi.

 

“Art Lab“ yaddaqalan bir təcrübə idi, özüm üçün bir sıra yenilikləri burada açdım. Nəticədə, artıq üstündən üç həftə keçsə də tez-tez öz-özümə yavaşlayıb, indiki məqama köklənməyi, ətrafda baş verənlərə diqqət etməyi, hisslər və hazırda etdiyim işə fokuslanmağı yadıma salıram.

Together with 60 artists of various disciplines, I spent two unreal weeks in a German island of Juist in October, as a part of a project called Transcultural Art Lab. Aimed to explore the topic of utopia – the unreachable good place, Art Lab is a residency program bringing together young artists from South Caucasian countries and Germany.

According to the organizers, Fanny Rieber and Andrea Martens, the idea of making this project was born in a bar in Berlin. “I am very interested in this topic of utopia, not so much because of the goal of coming up with a perfect plan about what exactly we should do in the future, but rather to take time and space to think about our wishes. This topic of utopia allows us to think of our future in a very abstract way and this is a very big freedom for exploration in our minds”, says Andrea.

 

Just like many utopian projects take place in isolated places like islands, Juist too seems to be a perfect location for such an experiment. Juist is an island in the north of Germany the shape of which is dictated by the winds from the North Sea. Thus, the island stretches 17 kilometers across, but it is so narrow that one can see the waters on both sides when standing on a high place.

 

As a part of Lower Saxon Wadden Sea National Park, Juist is an escape from reality: there are no cars and the only transportation to the village center is via bikes or horse carriages. The island is surrounded by beaches and is a home to different species of birds, seals, deer, and wild roses. Jubi – the place we stayed was also “an island on an island”, according to Andrea, as it was remote to even the small civilization of the touristic village.

We landed on Juist on small airplanes for eight people. So busy making jokes about the flying capabilities of these “kukuruzniks”, we didn’t even realize we had taken off and landed in less than 15 minutes. In fact, Juist is a famous flight-training hub where “[the apprentices] do two weeks of flying and get a little license, and they (learn to) land the planes in case of an emergency”, says the volunteer Xenia Schundelmeirer. The future pilots are also encouraged to do art workshops at the center, something they rarely practice.

 

In our case, the art workshop facilities were used to the maximum. Seven different art workshops – performance art, experimental documentary, illustration, installation, video art, dance and music – were offered, each supervised by a tutor.

 

Out of all, the performance art was something I knew the least about and therefore, the most mysterious, for which I decided to join it. As a very process-driven form of art, performance art exercises never focus on the end result, but rather on concentrating on the present, which is so unusual to the most things we do in real life. Guided by our tutor Jasmin Schaitl, our training included breathing exercises, meditative activities, writing and expressing complicated thoughts and emotions. The most adventurous one, however, was rolling as slow as possible on the beach for an entire hour. When simple movements are slowed down to a degree that eye can barely perceive, these movements become extreme and complicated for the body.

 

The time when we were not busy with the workshops, we had the freedom to do yoga on the beach, do archery, kayaking or indoor climbing, and take long bike rides to the center of the village. Towards the evening, when it was already too dark and cold to be outside we would get together at our “disco” called JubiTech to listen to some music and sometimes do silly activities like a costume party. On one of those silly nights, we recreated a market where everyone was selling a service or a product in exchange to the Jubi coins made of bottle caps. I was “selling” hugs and I think my advantageous mobile location helped to get “rich” quickly, after which I got bored and decided to splurge to the other services like massages, chats and tours.

 

Towards the end of the program, all the group members narrowed down and abstracted the topic of utopia in their own personal way and we chose to use coal as the common uniting element for us. This is how we prepared for the final exhibition.

 

On day of exhibition, Jubi received many visitors from the island center. Our performance took place in the hangar for airplanes. Thus, there was a huge egg hanging in the center of the hangar, and the rest of the space was given to the dance and installation groups in their sterile white costumes, as opposed to the dark “coal performers” outfits of ours. We celebrated the euphoria of the exhibition with a glass of wine on the beach, among the “stairs climbing to the skies” of the installation group.

 

Art Lab was an unforgettable experience that I took a lot out. Three weeks after the workshop, I often remind myself to slow down to the present moment, pay attention to the surrounding environment, my feelings and concentrate on things at hand, whether it is work or daily chores.

Şeyda Allahverdiyeva

Ehtiram Cəbiyev, Şeyda Allahverdiyeva, Azər Allahverdiyev

Yasmin Şaytl (Jasmin Schaitl), Ehtiram Cəbiyev

Subrubrikalar: